I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru; 22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1007. maddesi kapsamında Hazine aleyhine açılan davada tazminatın düşük belirlenmesi, yargılama gideri yapılması ve tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir. Başvurucu vekili Av. Arıcak Karakaplan, nihai kararı Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi üzerinden 22/10/2020 tarihinde öğrendikten sonra başvurucu 25/11/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

2. Birinci Bölüm Üçüncü Komisyon 19/10/2023 tarihinde makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiası yönünden başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez olduğuna, mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiası yönünden kabul edilebilirlik hususunun karara bağlanmasının Bölüm kararını gerektirmesi nedeniyle başvurunun bu kısmının Bölüme gönderilmesine karar vermiştir.

II. DEĞERLENDİRME

A. Tazminatın Düşük Belirlenmesi ve Yapılan Yargılama Giderleri Nedeniyle Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiği İddiası

3. Başvurucu; taşınmaz için belirlenen tazminatın düşük olduğunu, yargılama gideri ve avukat ücreti ödemek zorunda kaldığını ileri sürmüştür.

4. Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Hüseyin Aşkan [2. B.], (B. No: 2017/15649, 21/7/2020) kararında uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Kararda UYAP evrak işlem kütüğü üzerinde yapılan incelemede başvurucu vekili tarafından nihai kararın açılarak okunduğu tespit edilen tarih, nihai kararın sonucunun öğrenildiği tarih kabul edilerek bireysel başvuru süresi bu tarihten itibaren başlatılmış ve başvurunun süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Somut olayda başvurucu vekili Av. Arıcak Karakaplan, nihai kararı Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminden (UYAP) 22/10/2020 tarihinde öğrenmiştir. Buna göre otuz günlük bireysel başvuru süresinin son gününün 21/11/2020 Cumartesi olduğu görülmüştür. Bu durumda başvurucunun hafta sonu tatilinin sona erdiği 23/11/2020 tarihinde bireysel başvuruda bulunması gerekirken, bireysel başvuru süresi geçtikten sonra 25/11/2020 tarihinde başvuru yaptığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla somut başvuruda da anılan kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Bu nedenle başvurunun bu kısmının süre aşımı nedeniyle kabul edilemez olduğuna karar verilmesi gerekir.

B. Tazminatın Enflasyon Karşısında Değer Kaybına Uğratılması Nedeniyle Mülkiyet Hakkının İhlal Edildiği İddiası

5. Başvurucu, hüküm altına alınan tazminatın değer kaybına uğradığından yakınmıştır.

6. Somut olayda başvurucu lehine hüküm altına alınan tazminata ilişkin nihai kararın 22/10/2020 tarihinde öğrenildiği anlaşılmakla birlikte bedelin ödendiğine ilişkin tespit bulunmamaktadır. Dolayısıyla bireysel başvuru tarihinde başvurucu lehine hükmedilen tazminata ilişkin değer kaybının devam ettiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle değer kaybı şikâyeti yönünden başvurunun süresinde olduğu değerlendirilmiştir.

7. Anayasa Mahkemesi, kamu kurumlarından olan çeşitli para alacaklarının enflasyon karşısında değer kaybına uğratılmasına ilişkin şikâyetleri inceleyerek uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede kamu makamlarından olan alacakların enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılmasının (veya uğratılarak ödenmesinin) başvuruculara şahsi olarak aşırı ve olağan dışı külfet yüklediğini belirterek mülkiyet hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır (bir sosyal güvenlik ödemesi yönünden bkz. Ferda Yeşiltepe [GK], B. No: 2014/7621, 25/7/2017; ihale alacağı yönünden bkz. ANO İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti. [GK], B. No: 2014/2267, 21/12/2017; vergi iadesi alacağı yönünden bkz. Akel Gıda San. ve Tic. A.Ş. [2. B.], B. No: 2013/28, 25/2/2015; deprem nedeniyle tazminat yönünden bkz. Abdulhalim Bozboğa [1. B.], B. No: 2013/6880, 23/3/2016; Yıldız Korkut [2. B.], B. No: 2016/8532, 9/5/2019; açığa alınan memurun maaş farklarının iadesi yönünden bkz. Vildan Utku Atalay [1. B.], B. No: 2015/4812, 7/2/2019).

8. Başvurunun bu kısmı yönünden de anılan kararlarda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır. Açıklanan gerekçelerle Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir.

III. GİDERİM

9. Başvurucu, ihlalin tespiti ile mülkiyet hakkının ihlali nedeniyle 150.000 TL ve adil yargılanma hakkının ihlali nedeniyle de 50.000 TL tazminat ödenmesi talebinde bulunmuştur. Başvuruda hüküm altına alınan tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması nedeniyle tespit edilen mülkiyet hakkı ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktadır. Anayasa'nın 148. ve 153. maddeleri ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 50. ve 66. maddeleri uyarınca ihlal kararının gönderildiği yargı mercilerince yapılması gereken iş, yeniden yargılama işlemlerini başlatıp Anayasa Mahkemesinin ihlal kararında belirtilen ilkelere ve gerekçelere uygun biçimde yürütülecek yargılama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yargılama konusunda bkz.Mehmet Doğan [GK], B. No: 2014/8875, 7/6/2018, §§ 54-60; Aligül Alkaya ve diğerleri (2) [1. B.], B. No: 2016/12506, 7/11/2019, §§ 53-60, 66; Kadri Enis Berberoğlu (3) [GK], B. No: 2020/32949, 21/1/2021, §§ 93-100). İhlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasının yeterli giderim sağlayacağı anlaşıldığından tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.

IV. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. 1. Tazminatın düşük belirlenmesi ve yapılan yargılama giderleri nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddiaların süre aşımı nedeniyle KABUL EDİLEMEZ OLDUĞUNA,

2. Tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasının KABUL EDİLEBİLİR OLDUĞUNA,

B. Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması nedeniyle İHLAL EDİLDİĞİNE,

C. Kararın bir örneğinin tazminatın enflasyon karşısında değer kaybına uğratılması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak amacıyla Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesine (E.2020/923, K.2020/944) gönderilmek üzere dosyanın bulunduğu Mersin 4. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2015/60, K.2017/52) GÖNDERİLMESİNE,

D. Başvurucunun tazminat talebinin REDDİNE,

E. 446,90 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40.446,90 TL yargılama giderinin başvurucuya ÖDENMESİNE,

F. Ödemelerin kararın tebliğini takiben başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvuru tarihinden itibaren dört ay içinde yapılmasına, ödemede gecikme olması hâlinde bu sürenin sona erdiği tarihten ödeme tarihine kadar geçen süre için yasal faiz UYGULANMASINA,

G. Kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına GÖNDERİLMESİNE 17/2/2026 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.