I. BAŞVURUNUN ÖZETİ

1. Başvuru, mülke ulaşılamamasından kaynaklanan zararın tazmini için yapılan idari başvurunun süresinde görülmemesi nedeniyle mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

2. Başvurucu; Hakkari ili, Şemdinli ilçesine bağlı Boğazköy Köyü'nde ikamet etmekteyken 1990'lı yıllarda yaşanan terör olayları nedeniyle köyünü terk etmek zorunda kalmıştır. Can ve mal güvenliği tehlikesi sebebiyle hâlen köyüne dönemediğini, bu nedenle köyde bulunan mal varlığına erişemediğini ve bu mal varlığından yararlanamadığını ileri sürmüştür. Bu kapsamda 30/5/2007 tarihinden sonra oluştuğunu iddia ettiği zararlarının 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun uyarınca tazmini talebiyle Hakkari Valiliği Zarar Tespit Komisyonu Başkanlığına 6/12/2017 tarihinde yaptığı başvurunun cevap verilmeyerek zımnen reddedilmesi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle dava açmıştır.

3. Van 2. İdare Mahkemesi Boğazköy Köyünün güvenlik nedeniyle boşaltıldığı, bu sebeple yerleşimin ve mal varlığına ulaşımın mümkün olmadığı, sosyal devlet ilkesi gereği vatandaşların köylerine dönebilmeleri için asgari şartların oluşturulması ve güvenlik kaygılarının giderilmesi gerektiğinin açık olduğu tespitlerinden hareketle, tazminat talep edilen dönemde terör olaylarından kaynaklanan güvenlik endişesi nedeniyle köye dönüşlerin gerçekleşmediği ve mal varlığına ulaşılamadığı anlaşıldığından başvurucunun talebi doğrultusunda Zarar Tespit Komisyonunca 5233 sayılı Kanun uyarınca 30/5/2007 tarihinden itibaren varsa süregelen zararlarının tespiti ve tazmini için gerektiğinde mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması gerekirken başvurucunun mal varlığına ilişkin herhangi bir araştırma yapılmaksızın başvurunun zımnen reddedildiği, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar vermiştir.

4. Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi istinaf incelemesinde mahkeme kararının 6/12/2016 tarihinden sonrasını kapsayan dönem için işlemin iptaline ilişkin kısmına dair istinaf başvurusunun reddine, 30/5/2007-6/12/2016 tarihleri arasındaki döneme ilişkin yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, kararın bu kısmının kaldırılmasına ve bu kısım yönünden davanın reddine kesin olarak karar vermiştir.

5. Başvurucu, nihai hükmü 26/2/2021 tarihinde öğrendikten sonra 8/3/2021 tarihinde bireysel başvuruda bulunmuştur.

6. Başvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin Bölüm tarafından yapılmasına karar verilmiştir.

7. Başvurunun incelemesi devam ederken başvurucunun 24/3/2022 tarihinde vefat ettiği nüfus kayıtlarından anlaşılmıştır. Başvurucu vekiline başvuruya mirasçıların devam edip etmeyeceğinin on beş gün içinde bildirilmesi hususunu içeren 12/9/2024 tarihli müzekkere gönderilmiş ancak başvurucu vekili müzekkereye yönelik herhangi bir cevap vermemiştir.

II. DEĞERLENDİRME

8. Ödeme gücünden yoksun olduğu anlaşılan başvurucunun adli yardım talebinin kabulüne karar verilmesi gerekir.

9. Anayasa Mahkemesi Abdurrahman Beycur ve diğerleri ([GK], B. No: 2023/76490, 31/7/2025) kararında başvurucunun bireysel başvuru tarihinden sonra vefat etmesi hâlinde bireysel başvurudan haberi olmayan mirasçılarının hak kaybına uğramaması için yapılması gerekenler hususunda genel ilkeleri belirlemiştir. Bu çerçevede Anayasa Mahkemesi mirasçıların hak kaybına uğramalarını engellemek, bireysel başvuruların neticelendirilmesini sağlamak gerekliliğini birlikte karşılayabilecek bir yol olarak 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 49. maddesinin (7) numaralı fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün (İçtüzük) 84. maddesinin verdiği yetkiyle 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 26. maddesinin başvuru tarihinden sonra ölüm hâli için de uygulanabileceği kanaatine varmıştır. Anılan kararda Anayasa Mahkemesi, başvurucunun bireysel başvuru tarihinden sonra ölmesi hâlinde bu kişi yönünden başvurunun işlemden kaldırılmasına karar verilmesinin uygun olacağı sonucuna ulaşmıştır. Bunun yanında vefat eden başvurucunun mirasçısı olduğunu bilgi ve belgeleriyle ispat eden kişilerin ise makul bir süre içinde bireysel başvuruyu takip etme iradesini ortaya koymaları hâlinde -mirasçıların menfaatlerinin bulunup bulunmadığını da gözeterek- başvurunun incelenmesine devam edilebileceğini belirtmiştir. Bu kapsamda bireysel başvuru yapıldıktan sonra ölen bir başvurucunun mirasçılarının başvuruyu devam ettirme yönündeki taleplerini Anayasa Mahkemesine iletme yükümlülüğünün kendileri üzerinde olduğu kaydedilmelidir. Öte yandan Anayasa'nın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi ya da insan haklarına saygının gerekli kıldığı hâllerde başvurucunun bireysel başvuru tarihinden sonra ölmesi durumunda dahi başvurunun incelenmeye devam edilebileceği vurgulanmalıdır. Somut başvuruda da anılan kararda açıklanan ilkelerden ve ulaşılan sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum bulunmamaktadır.

10. Açıklanan gerekçelerle başvurunun işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.

III. HÜKÜM

Açıklanan gerekçelerle;

A. Adli yardım talebinin KABULÜNE,

B. Başvurunun İŞLEMDEN KALDIRILMASINA,

C. 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca tahsil edilmesi mağduriyetine neden olacağından adli yardım talebi kabul edilen başvurucunun yargılama giderlerini ödemekten TAMAMEN MUAF TUTULMASINA 3/12/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLEkarar verildi.